Domain Süresi Dolunca Ne Olur? Aşama Aşama Zaman Çizelgesi

Bir alan adı, bitiş tarihinin gece yarısında ortadan kaybolmaz. .com, .net, .org gibi genel uzantılarda (gTLD) süre dolduktan sonra yaklaşık iki buçuk ay süren bir dizi aşama vardır ve her aşamada geri almak biraz daha zor, biraz daha pahalı hale gelir. Alan adının hangi aşamada olduğunu bilmek, elinizde hâlâ hangi seçeneklerin kaldığını söyler. Bu, yenilemeyi unutan sahip için de, o adı almayı bekleyen kişi için de geçerlidir.

Bu rehber ICANN politikalarına tabi genel uzantıları anlatıyor. Ülke kodlu uzantılar kendi kurallarını koyar; .tr için ayrı bir bölüm aşağıda.

Domain süresi dolunca ne olur: özet tablo

Aşama	Tipik süre	Görünen durum kodu	Site çalışır mı?	Kim ne yapabilir
Bitişten önce	—	`ok`, `clientTransferProhibited`	Evet	Sahip normal fiyattan yeniler
Otomatik yenileme ek süresi	45 güne kadar	`autoRenewPeriod`	Genellikle kısa süre	Sahip yeniler, çoğu zaman normal fiyattan
Kurtarma dönemi	30 gün	`redemptionPeriod`	Hayır	Sahip ek ücretle geri alır
Silinmeyi bekliyor	5 gün	`pendingDelete`	Hayır	Hiç kimse
Serbest	—	kayıt bulunamaz	Hayır	İlk başvuran alır

Aşama 0 — Bitişten önce: hatırlatmalar

ICANN'in süresi dolan kayıtlarla ilgili politikası (ERRP), kayıt firmalarını bitişten önce en az iki kez (yaklaşık bir ay ve bir hafta kala), yenileme yapılmadıysa bitişten kısa süre sonra da en az bir kez hatırlatma göndermekle yükümlü tutar. Bu e-postalar kayıttaki alan adı sahibi adresine gider.

Kayıpların çoğu tam burada başlar. Adres işten ayrılmış bir çalışana, artık çalışmadığınız bir ajansa ya da süresi dolmakta olan alan adının kendisindeki bir posta kutusuna aittir. İletişim adresini ihtiyaç duymadan çok önce kontrol edin.

Aşama 1 — Bitiş günü ve otomatik yenileme ek süresi

Genel uzantıların çoğunda kayıt otoritesi (registry), süresi dolan adı silmez. Otomatik olarak bir yıl uzatır, ücretini kayıt firmasından tahsil eder ve adı autoRenewPeriod durumuna alır. Kayıt firması 45 güne kadar bu adı silip ücretini geri alabilir.

Bunun iki sonucu vardır:

Açık kayıttaki bitiş tarihi, kimse ödeme yapmadığı halde bir yıl ileri atlayabilir. Tarih kayıt otoritesi açısından doğrudur; sizinle kayıt firmanız arasındaki sözleşme ise ayrı bir konudur. Bitiş tarihini okurken bunu aklınızda tutun.
Size ne kadar süre tanınacağına kayıt firması karar verir. 45 gün, firmanın kayıt otoritesi karşısındaki süresidir; sizin hakkınız değildir. Birçok firma müşteriye 30 gün civarında süre verir, bazıları daha azını. Bu, hizmet sözleşmesinde yazar. Bu dönemde yenileme genellikle normal fiyattan, bazen gecikme bedeliyle yapılır.

Bu aşamada hizmetlerinize ne olur? Kayıt firması tipik olarak nameserver'ları kendi park sunucularıyla değiştirir ya da adı clientHold durumuna alır. Site park sayfası gösterir veya hiç açılmaz; zone'un geri kalanıyla birlikte MX kayıtları da gittiği için e-posta gelmez. ICANN politikası, firmanın adı silmeden önce bir süre çözümlemeyi kesmesini zaten şart koşar; amaç sahibin durumu fark etmesidir.

Gönderen sunucular bir süre (çoğunlukla birkaç gün) yeniden dener, sonra iletiyi geri çevirir. Hızlı bir yenileme genellikle hiçbir şey kaybettirmez; geciken yenileme kaybettirir.

Aşama 2 — Kurtarma dönemi (redemption, 30 gün)

Kayıt firması adı sildiğinde kayıt otoritesi onu hemen serbest bırakmaz; 30 gün boyunca redemptionPeriod durumunda tutar. Ad zone'dan çıkarılmıştır, hiçbir şey çözümlenmez.

Adı yalnızca önceki sahibi, aynı kayıt firması üzerinden, yenileme bedeline ek olarak bir geri alma (restore) ücreti ödeyerek kurtarabilir. Bu ücreti kayıt firması belirler ve yenilemeden belirgin biçimde yüksektir; internette dolaşan rakamlara değil, firmanızın fiyat listesine bakın. İşlem anında da sonuçlanmaz: firma kayıt otoritesine geri alma talebi iletir, DNS'in yeniden çalışması bir gün ya da daha uzun sürebilir.

Aşama 3 — pendingDelete (5 gün)

Kurtarma döneminden sonra ad pendingDelete durumuna geçer. Artık geri alınamaz, yenilenemez, transfer edilemez. Yaklaşık beş gün sonra kayıt otoritesi adı siler ve ad yeniden tescile açılır.

Aşama 4 — Düşen domainler, drop-catch ve açık artırmalar

Trafiği ya da geri bağlantısı olan adlar nadiren boşta kalır. "Drop-catch" hizmetleri ad serbest kaldığı anda tescil isteği gönderir; isteği ilk ulaşan akredite kayıt firması kazanır.

Çoğu zaman ad bu noktaya hiç gelmez. Birçok kayıt firması değerli adları silmek yerine ek süre içinde açık artırmaya çıkarır ve tescili kazanan kişiye devreder. Hizmet sözleşmeleri buna izin verir. Asıl sahip zamanında yenilerse açık artırma normalde iptal edilir, ama bu pencereye güvenmemek gerekir.

Bilinmesi gereken bir yan etki: ad silinmeden devredilirse kayıt tarihi aynı kalır; silinip yeniden tescil edilirse kayıt tarihi sıfırlanır. Domain yaşını bir güven göstergesi olarak okurken bunu aklınızda tutun.

Bir alan adı hangi aşamada, nasıl anlaşılır?

Durum kodlarını tarihlerle birlikte okuyun. RDAP ile:

$ curl -s https://rdap.example/domain/example.com | jq '.status, .events'
[
  "auto renew period",
  "client hold"
]
[
  { "eventAction": "registration", "eventDate": "2019-04-11T09:20:00Z" },
  { "eventAction": "expiration",   "eventDate": "2027-04-11T09:20:00Z" }
]

(rdap.example, ilgili uzantının RDAP sunucusunu temsil ediyor; sorgulama araçları doğru sunucuyu kendisi bulur.)

Klasik Whois ile:

$ whois example.com | grep -Ei 'status|expir'
Registry Expiry Date: 2027-04-11T09:20:00Z
Domain Status: autoRenewPeriod
Domain Status: clientHold

Bir yıl sonrasını gösteren bitiş tarihi ile autoRenewPeriod ve clientHold yan yana duruyorsa bu "gelecek yıla kadar güvende" demek değildir. "Süresi yeni doldu, ödenmedi, kapatıldı bile" demektir.

Adın hâlâ çözümlenip çözümlenmediğine de bakın:

$ dig +short example.com NS

Park nameserver'ları ya da boş yanıt, durum kodlarının söylediğini doğrular. Kodların tam listesi için domain durum kodları yazısına bakabilirsiniz.

Süresi dolan domain nasıl geri alınır?

Bugün kayıt firmasındaki hesabınıza girin. E-posta beklemeyin. Firmanın hangisi olduğunu bilmiyorsanız whois sorgulama bunu gösterir.
Panelden yenileyin. Ek süre içindeyseniz bu genellikle sıradan bir yenilemedir.
Panelde "redemption" ya da "restore" yazıyorsa geri alma ücretini ödeyin veya destek ekibine yazın. Beklemek fiyatı düşürmez; 30 gün dolunca seçenek tamamen kalkar.
Yenilemeden sonra nameserver'ları kontrol edin. Bazı firmalar park nameserver'larını yerinde bırakır. Kendi nameserver'larınızı geri yazın, ardından A, MX ve TXT kayıtlarını doğrulayın.
Çıkış yolu olarak transferi denemeyin; firma ulaşılamaz durumda değilse gereksizdir. Ek sürede transfer politika gereği mümkündür ama yavaştır; kurtarma döneminde ise mümkün değildir.
Kesinti birkaç günü aştıysa size yazan kişilere haber verin; bazı iletiler geri dönmüş olacaktır.

.tr alan adlarında durum

.com.tr ve diğer .tr uzantıları ICANN'in değil, BTK'nın işlettiği TRABİS'in kurallarına tabidir. Yukarıdaki autoRenewPeriod, redemptionPeriod gibi aşamalar ve gün sayıları .tr için birebir geçerli değildir. .tr alan adınızın süresi dolduysa hangi ek sürenin tanındığını ve geri almanın nasıl işlediğini Kayıt Kuruluşunuza (KK) sorun; yetkili kaynak TRABİS mevzuatıdır. Genel çerçeve için .com.tr alan adı alma şartları ve TRABİS yazımıza bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

Süresi geçmiş bir kredi kartıyla otomatik yenilemeye güvenmek.
Alan adı sahibi e-postasının, süresi dolan alan adının kendisinde olması; hatırlatmalar da parola sıfırlama iletileri de boşa gider.
Şirket alan adının bir çalışanın kişisel hesabında durması.
Kayıt otoritesindeki bitiş tarihini "ödendi" kanıtı saymak.
Son günü beklemek. Ödeme hataları, resmî tatiller ve destek kuyrukları sizin takviminize uymaz.

Önleme listesi

Önemli adları birkaç yıllığına yenileyin, otomatik yenilemeyi açık tutun.
Alan adı sahibi e-postası olarak (başka bir alan adındaki) ortak bir posta kutusu kullanın ve çalıştığını test edin.
Kayıt firması hesabı şirketin kontrolünde olsun; iki adımlı doğrulama açık, birden fazla yönetici tanımlı olsun.
Bitiş tarihini 60 gün önceden uyaran ortak bir takvime yazın.
Yalnızca yönlendirme yapan adlar dahil tüm portföyü üç ayda bir gözden geçirin.

OrbitProbe ile kontrol edin

OrbitProbe whois sorgulama aracı doğrudan RDAP'ı sorgular; kayıt firmasını, kayıt ve bitiş tarihlerini ve tüm durum kodlarını kaynak sunucu ve sorgu zamanıyla birlikte gösterir. autoRenewPeriod, redemptionPeriod ya da pendingDelete görüyorsanız yukarıdaki tablonun hangi satırında olduğunuzu bilirsiniz. Birden fazla alan adınız varsa OrbitProbe çalışma alanındaki portföy bitiş tarihlerini tek listede tutar ve yenileme hatırlatması gönderir.

Ad güvene girdikten sonra daha iyi bir firmaya taşımayı düşünüyorsanız önce domain transferi nasıl yapılır yazısını okuyun.