DNS ve alan adı sözlüğü
Bir alan adı raporunda karşınıza çıkan terimlerin kısa ve net açıklamaları; her birinde bir örnek ve onu kontrol eden araç.
A
A kaydı
A kaydı, bir alan adını IPv4 adresine bağlayan DNS kaydıdır; example.com gibi bir adın 192.0.2.10 gibi bir adrese ulaşmasını sağlar.
AAAA kaydı
AAAA kaydı, bir alan adını IPv6 adresine bağlar. A kaydının IPv4 için yaptığını IPv6 için yapar.
Alan adı sahibi (registrant)
Registrant, alan adının adına kayıtlı olduğu kişi ya da kuruluştur; kayıt süresi boyunca alan adını kullanma hakkının sahibidir.
Alan adı transferi
Alan adı transferi, bir alan adının yönetiminin bir kayıt firmasından diğerine taşınmasıdır. Alan adı sahibi değişmez; DNS başka bir yerde barındırılıyorsa DNS kayıtları da değişmez.
Alt alan adı (subdomain)
Subdomain, kayıtlı bir alan adının altındaki herhangi bir addır; example.com altındaki blog.example.com gibi. Alan adı sahibi onu DNS bölgesinde oluşturur; ayrıca bir kayıt yaptırmak gerekmez.
Anycast
Anycast, aynı IP adresinin aynı anda birçok konumdan duyurulduğu yönlendirme yöntemidir; her kullanıcı kendisine en yakın ya da en iyi bağlantılı konuma yönlendirilir.
ASN (otonom sistem numarası)
ASN, bir otonom sistemin benzersiz numarasıdır. Otonom sistem, tek bir işletmecinin yönetimindeki ve internetin geri kalanıyla BGP üzerinden rota alışverişi yapan ağ ya da ağlar grubudur.
C
CAA kaydı
CAA kaydı, bir alan adı için hangi sertifika otoritelerinin TLS sertifikası düzenleyebileceğini belirtir. Sertifika otoriteleri düzenleme öncesinde bu kaydı kontrol etmek zorundadır.
ccTLD
ccTLD (country-code top-level domain), bir ülkeye ya da bölgeye ISO 3166-1 koduna göre atanmış iki harfli uzantıdır: .tr, .de, .jp gibi.
CDN (içerik dağıtım ağı)
CDN, bir sitenin içeriğini önbelleğe alıp her ziyaretçiye kendisine yakın bir noktadan sunan, sitenin asıl (origin) sunucusunun önünde duran çok konumlu sunucu ağıdır.
CNAME kaydı
CNAME kaydı bir alan adını başka bir adın takma adı yapar: çözümleyici sorguyu hedef adla baştan başlatır ve orada bulduğu kayıtları kullanır.
D
DKIM
DKIM (DomainKeys Identified Mail), giden e-postaya kriptografik imza ekler. Alıcılar imzayı gönderenin DNS'inde yayımlanan açık anahtarla doğrular; böylece iletinin o alan adınca yetkilendirildiği ve yolda değiştirilmediği kanıtlanır.
DMARC
DMARC, DNS'te yayımlanan bir politikadır; alıcı posta sunucularına, alan adınız için SPF ve DKIM denetimlerinden geçemeyen iletilerle ne yapacaklarını ve bunlarla ilgili raporları nereye göndereceklerini söyler.
DNS yayılımı
DNS yayılımı, bir DNS değişikliğinden sonra bazı çözümleyicilerin hâlâ önbellekteki eski yanıtı, bazılarının ise yeni yanıtı döndürdüğü geçiş dönemidir.
DNSSEC
DNSSEC, DNS kayıtlarına dijital imza ekler; böylece çözümleyici, yanıtın gerçekten bölge sahibinden geldiğini ve yolda değiştirilmediğini doğrulayabilir.
DS kaydı
DS (delegation signer) kaydı üst bölgede yayımlanır ve alt bölgenin DNSSEC anahtarının özetini içerir. İmzalı bir alan adını güven zincirine bağlayan halkadır.
E
Ek süre (grace period)
Grace period, bir kayıt operatörü işleminden (kayıt, yenileme, süre dolumu, transfer) sonra işlemin geri alınabildiği ya da alan adının olağan koşullarla yenilenebildiği zaman aralığıdır.
EPP durum kodları
EPP durum kodları, WHOIS ve RDAP çıktısında görülen clientTransferProhibited ya da serverHold gibi standart etiketlerdir; alan adının hangi durumda olduğunu ve hangi işlemlerin engellendiğini gösterir.
H
I
K
Kayıt firması (registrar)
Registrar, alan adı kaydını son kullanıcıya satmaya ve müşteri adına kayıt operatörünün veritabanına işlemeye yetkili firmadır.
Kayıt operatörü (registry)
Registry, bir üst düzey alan adını işleten kuruluştur: o uzantı altındaki tüm adların asıl veritabanını tutar ve uzantının alan adı sunucularını çalıştırır.
Kök alan adı (apex domain)
Apex domain; kök, çıplak (naked) ya da yalın alan adı olarak da bilinir. Herhangi bir alt alan adı içermeyen kayıtlı adın kendisidir: www.example.com değil, example.com.
Kurtarma dönemi (redemption period)
Kurtarma dönemi, kayıt firmasının süresi dolmuş bir gTLD alan adını silmesinden sonraki yaklaşık 30 günlük aşamadır. Bu sürede alan adını yalnızca eski sahibi, genellikle yüksek bir ücret karşılığında geri alabilir.
M
N
Nameserver (alan adı sunucusu)
Nameserver, DNS sorgularını yanıtlayan sunucudur. Günlük kullanımda, bir alan adının DNS kayıtlarını barındıran ns1.dns-host.example gibi yetkili sunucular kastedilir.
NS kaydı
NS kayıtları bir DNS bölgesinin yetkili alan adı sunucularını, yani bölgenin kayıtlarını tutan ve onun adına yanıt veren sunucuları listeler.
Ö
P
R
S
Sertifika otoritesi (CA)
Sertifika otoritesi, bir alan adı üzerindeki denetimi doğrulayıp o alan adı için TLS sertifikası düzenleyen ve kök sertifikalarına tarayıcılarla işletim sistemlerinin güvendiği kuruluştur.
SOA kaydı
SOA (start of authority) kaydı her DNS bölgesinin başında yer alır ve bölgenin yönetim bilgilerini tutar: birincil alan adı sunucusu, sorumlu kişi, seri numarası ve zamanlayıcılar.
SPF
SPF (Sender Policy Framework), alan adınızı kullanarak e-posta göndermeye yetkili sunucuları listelediğiniz bir TXT kaydıdır; alıcılar yetkisiz kaynaklardan gelen postayı bu sayede ayırt eder.
SRV kaydı
SRV kaydı, bir alan adı için belirli bir hizmeti hangi sunucunun hangi porttan verdiğini, birden fazla sunucu arasında seçim yapmaya yarayan öncelik ve ağırlık değerleriyle birlikte bildirir.
SSL/TLS sertifikası
SSL/TLS sertifikası, bir açık anahtarı bir ya da birkaç alan adına bağlayan dijital imzalı dosyadır. Tarayıcının doğru siteyle konuştuğunu doğrulamasını ve şifreli HTTPS bağlantısı kurmasını sağlar.
T
Ters DNS (rDNS)
Ters DNS, bir IP adresine ait sunucu adının sorgulanmasıdır; alışılmış addan adrese sorgunun tersidir. in-addr.arpa ve ip6.arpa bölgelerindeki PTR kayıtlarını kullanır.
TLD (üst düzey alan adı)
TLD (top-level domain, üst düzey alan adı), bir alan adının com, org ya da tr gibi son bölümüdür; halk arasında "uzantı" denir. Her TLD, DNS kökünden onu işleten bir kayıt operatörüne devredilmiş bir bölgedir.
Transfer kodu (EPP kodu)
Transfer kodu; EPP kodu, auth code ya da AuthInfo adlarıyla da bilinir. Tek bir alan adına ait, o alan adının başka bir kayıt firmasına transferine izin veren paroladır.
TTL
TTL (time to live), bir DNS yanıtının çözümleyici tarafından yetkili sunuculara yeniden sorulmadan kaç saniye önbellekte tutulabileceğini belirten değerdir.
TXT kaydı
TXT kaydı bir DNS adına serbest metin ekler. Günümüzde çoğunlukla SPF, DKIM ve DMARC politikaları ile alan adı sahipliği doğrulama kodları gibi makinelerin okuduğu veriler için kullanılır.